Nektar

Jest jednym z dwóch podstawowych surowców, z których powstaje miód, wydzielanym przez specjalne gruczoły roślinne, zwane nektarnikami. Jego zadaniem jest wabienie owadów, odgrywających istotną rolę w zapylaniu roślin. Głównym składnikiem nektaru są węglowodany, ponadto niewielkie ilości związków białkowych, aminokwasów, kwasów organicznych i związków fosforowych. Zawartość cukru jest natomiast bardzo różna i waha się od 5 do 75 proc., co zależy od rośliny, z której pochodzi nektar. Nektar może mieć zabarwienie od białego, poprzez żółty, aż do czerwonego. O jego kolorze decydują zawarte w nim barwniki roślinne. Spadź to nic innego jak wydaliny mszyc żerujących na roślinach. Produkują ją liczne gatunki owadów odżywiających się sokiem roślinnym, ale głównie są to mszyce i czerwce. Owady te wysysają z roślin sok, z którego
wykorzystują tylko białka, resztę zaś wydalają. W wydalanej reszcie znajdują się duże ilości cukrów. Ponieważ w soku jest niewiele białka, mszyce muszą przerabiać ogromne jego ilości, aby utrzymać się przy życiu. Z tego powodu wytwarzają przy okazji duże ilości spadzi; w ciągu godziny potrafią wytworzyć kilka kilogramów spadzi! Rozmnażają się niezwykle szybko. Jedna rodzina mszyc jest w stanie w ciągu trzech miesięcy rozmnożyć się do trzech milionów osobników! Do drzew najlepiej spadziujących w Europie należą: jodła, sosna, świerk, lipa, klon, dąb i leszczyna. Spadź jest gęstsza od nektaru, odznacza się większą zawartością składników mineralnych oraz trójcukrów.

Krystalizacja i rodzaje miodu

Świeży miód, tzw. patoka, występuje w stanie płynnym, natomiast po pewnym czasie ulega krystalizacji, czyli krupieniu. Trzeba od razu wyjaśnić, że stężenie i krystalizacja nie zalezą od ewentualnej domieszki cukru (byłoby to fałszowanie miodu). Jest to naturalny proces, często zachodzący w roztworach nasyconych, a takim również jest miód. Miód w postaci krystalicznej może być przechowywany przez długie lata. Znane są przypadki znalezienia naczyń z miodem pochodzącym sprzed kilkuset lat i nadającym się do spożycia. Faktem jest, że gliniane naczynia z miodem były z wierzchu zalane woskiem. Miód w postaci stałej bardzo łatwo doprowadzić ponownie do stanu patoki. Wystarczy słoik z miodem wstawić do metalowego naczynia z wodą i podgrzewać wolno przez jakiś czas. W temperaturze 45 °C kryształy miodu całkowicie tracą swoją strukturę. Rozróżniamy trzy zasadnicze rodzaje miodów: nektarowy, spadziowy i mieszany. Miody nektarowe odznaczają się najczęściej jasną barwą, aromatem i delikatnym smakiem. Miody jasne są z reguły łagodniejsze od miodów ciemnych. Miód spadziowy posiada zielonkawe i szare odcienie, mdławy smak i szybciej ulega krystalizacji. A oto najpopularniejsze gatunki miodów: lipowy — działający antyseptycznie i uspokajająco, smaku słodko-gorzkawym, skuteczny przy przeziębieniach, gorączce, bezsenności i depresji; lawendowy — antyseptyczny, pomocny przy grypie, chorobach płuc i oskrzeli, bezsenności i zaburzeniach pracy nerek; akacjowy — o mdławym smaku, zalecany przy przeziębieniach i zaburzeniach układu trawiennego; wrzosowy — pomocny w schorzeniach nerek, pęcherza i prostaty, o smaku ostrym, mało słodki i lekko gorzkawy; gryczany — łagodzący stany wyczerpania, nerwice sprzyjający zrastaniu się kości, o charakterystycznym słodkim smaku; wielokwiatowy — często zalecany przy schorzeniach alergicznych, o smaku łagodnym, lekko słodki; spadziowy — zalecany przy chorobach dróg oddechowych, układu krążenia, zapaleniu płuc i jako środek pomocniczy przy gruźlicy.

Jak zażywać miód?

Miód winien często gościć na naszych stołach, przy czym szczególnie wskazany jest dla dzieci i młodzieży. Niemowlętom zaleca się około 1 łyżeczki miodu dziennie, starszym dzieciom do 40 g dziennie, a młodzieży i dorosłym ilości jeszcze większe. Na ogół nie zachodzi niebezpieczeństwo jego przedawkowania, czasami tylko nadmierna ilość słodkiego przysmaku może spowodować mdłości lub brak apetytu. Spożywany rano na czczo oraz wieczorem przed zaśnięciem działa najkorzystniej. Zaleca się picie 1 —2 łyżeczek po rozcieńczeniu w przegotowanej wodzie (najlepiej ciepłej). Można go pić również z ciepłym mlekiem lub wodą i sokiem z cytryny, przy czym należy pamiętać, że jeśli w trakcie podgrzewania temperatura roztworu przekroczy 40°C, wówczas miód zaczyna tracić swoje właściwości lecznicze, powyżej 60°C staje się już tylko związkiem cukrów prostych. Najwięcej zalet posiada miód dojrzały. Ma wówczas gęstą konsystencję i przelewany układa się warstwami, tworząc niewielki, wolno zanikający wzgórek. Miód niedojrzały jest znacznie rzadszy i przy przelewaniu tworzy małe wgłębienie, ponadto szybko ulega fementacji i jest mniej wartościowy. Jak odróżnić, czy miód jest fałszowany, czy nie? Oprócz metod analitycznych istnieją sposoby praktyczne, stosowane od bardzo dawna na targach i bazarach. Pierwszy z nich polega na tym, że kroplę miodu upuszcza się na gładką powierzchnię usytuowaną lekko pod kątem. Fałszowany miód będzie się toczył, prawdziwy — nie. Utarło się też przekonanie, że prawdziwy miód powinien lekko „drapać” w gardle. Nie jest to pewny sposób, gdyż niektóre jego gatunki są łagodne i nie „drapią”.

Odżywcze i lecznicze właściwości miodu

Miód zawiera do 82 proc. cukrów i do 18 proc. wody. Cukry to głównie fruktoza i glukoza (jednocukrowe) oraz sacharoza, maltoza i inne (wielocukry). Ponadto w miodzie znajdują się kwasy organiczne, składniki mineralne, inhibi- na i enzymy, a także śladowe ilości witamin i olejków eterycznych. Na uwagę zasługuje jego wysoka wartość kaloryczna (około 3000 kcal). 1 kg miodu posiada wartość kaloryczną porównywalną np. z 3 litrami mleka, 2 kg jaj kurzych, 5 kg ryb i 2 kg mięsa. Inną jego zaletą jest łatwość przyswajania przez organizm ludzki. W przeszłości miód był stałym składnikiem większości maści, mikstur i nalewek leczniczych. Przy regularnym zażywaniu wzmacnia i stymuluje pracę serca, poprawia samopoczucie, regeneruje siły, usuwa stan wyczerpania i przygnębienia, pobudza apetyt, jak również przyczynia się do przedłużenia ludzkiego życia. Jest szczególnie zalecany przy gojeniu ran, schorzeniach gardła, żołądka, wątroby i wysiłku umysłowym. Częste spożywanie miodu przez ludzi zdrowych zwiększa sprawność umysłową, zapobiega apatii i przygnębieniu, uodparnia na przeziębienia oraz infekcje bakteryjne, poprawia wydolność fizyczną i w niewielkim stopniu zwiększa wagę ciała. Posiada także właściwości konserwujące, co wykorzystywali nasi przodkowie.

Teraz o historii

Pszczoły żyły na naszej planecie już na długo przed pojawieniem się istot ludzkich, bo około 15 milionów lat temu. Miód też zapewne był jednym ze stałych składników w pożywieniu człowieka pierwotnego, o czym świadczą rysunki naskalne sprzed kilkunastu tysięcy lat, przedstawiające go podczas czynności podbierania miodu i w otoczeniu pszczół. Najstarsze przekazy pisemne pochodzą sprzed 5000 lat z terenu Egiptu. Wynika z nich, że miód traktowano jako cenny dar bogów, przypisując mu właściwości mistyczne, składając go w ofierze w świątyniach, grobowcach władców i spożywając z należnym szacunkiem. Był ważnym składnikiem uczt za zmarłych, dawano go dzieciom, aby nabrały zalet duchowych, np. mądrości i płynnej wymowy, a starożytny zwyczaj kazał państwu młodym przez 30 dni po ślubie pijać rozcieńczony miód dla nabrania sił. Z kolei Rzymianie laniem miodu na płomienie domowego ogniska oddawali cześć bogom opiekującym się ich siedzibami. Najprzebieglejszy z Greków, król wyspy Itaki — Odyseusz, pszczelim woskiem pozatykał uszy swoich wioślarzy, aby nie usłyszeli zwodniczego śpiewu syren. Nie mniej słynny Dedal, chcąc uciec z wyspy Krety na Sycylię, sporządził z ptasich piór sklejonych woskiem olbrzymie skrzydła dla siebie i dla swojego syna Ikara. Według legend pszczoły miały karmić miodem małego Zeusa i małego Platona, a antyczni poeci utrzymują, że w tzw. złotym wieku miód spływał z gałęzi drzew. Wzmianki o miodzie odnajdujemy w świętych księgach największych religii, m.in. Chrystus często odżywiał się plackami miodowymi, Mahomet chwalił miód jako skuteczny środek leczniczy, a Budda podkreślał jego delikatny smak i aromat.

Apiterapia, czyli leczenie miodem

Ta słodka i przyjemna terapia, znana od niepamiętnych czasów, przeżywa swój renesans. Co prawda, miód jeszcze do niedawna figurował na liście leków, obecnie zaś jest sklasyfikowany jako produkt spożywczy, lecz nie umniejsza to jego właściwości leczniczych. Miód naturalny wytwarzany jest w ulu z nektaru kwiatowego lub ze spadzi. Dla uzyskania np. 1 kg miodu pszczoły muszą dostarczyć do ula około 150 tysięcy porcji nektaru, natomiast aby zdobyć ów nektar, muszą oblecieć kilka milionów kwiatów! Ul to niepowtarzalne laboratorium biotechnologiczne, w którym pszczoły wytwarzają cały zespół produktów. Dzielą się one na produkowane z zebranego pyłku, jak miód, pierzga, czyli tzw. chleb pszczeli, i propolis, oraz na wydalane, jak mleczko pszczele i jad. Każdy z tych produktów ma szerokie zastosowanie w lecznictwie i profilaktyce.

Jabłka

To niezwykle popularny, smaczny i pożyteczny owoc. Przysłowie mówi, że kto jada codziennie jabłko, ten obejdzie się bez lekarza. Jabłka nie posiadają zbyt wielu witamin ani soli mineralnych, ale lista zawartych w nich cennych dla zdrowia składników jest długa. Swoje niezwykłe właściwości jabłko zawdzięcza przede wszystkim pektynom. Wystarczy 15 g pektyn dziennie, aby nie mieć sklerozy. Taka ilość znajduje się w dwóch jabłkach. Uczony kanadyjski, prof. Sherman, stwierdza: „Pektyny jabłek działają jak miotła w naszych kiszkach, wymiatają bowiem wszystko to, co jest w nich zbędne, a m.in. substancje, z których mógłby powstać cholesterol. Pektynami są inkrustowane ścianki komórek w jabłku oraz blaszki gniazd nasiennych. Dlatego, np. gotując jabłka, nie należy tych gniazd usuwać. Pektyny wiążą radioaktywny kobalt i stront i usuwają promieniotwórcze substancje z naszego organizmu”. Medycyna ludowa od dawna zalecała jabłka na wszelkiego rodzaju zaburzenia żołądkowe, do dziś potwierdza to medycyna oficjalna. Doskonale działają na krążenie krwi i dlatego korzystnie wpływają przy dolegliwościach reumatycznych i podagrze.
Ułatwiają też przyswajanie wapnia. Do tego stopnia działają upiększające» na skórę, włosy i paznokcie, że wszystkie kosmetyczki radzą jeść rano jabłko dla urody, a wieczorem dla zdrowia.
Jabłkowa kuracja odchudza, ponieważ 100 g jabłek daje 30 — 50 kalorii, działa też wzmacniająco na mięsień serca.

Czosnek

Czosnek był znany i doceniany na świecie już od niepamiętnych czasów, a informacje na ten temat można znaleźć w wielu krajach. Obecnie jego zastosowanie jest wszechstronne. Podobnie jak cebula jest ubogi w witaminy i kwas a- skorbinowy, zaś jego wielką zaletą są fitocydy. Jest najbardziej bakteriobójczy ze wszystkich warzyw. Posiada niezwykle rozległe właściwości lecznicze. Przeciwdziała miażdżycy, pasożytom jelitowym, niszczy w organizmie wszelkie wirusy i drobnoustroje, obniża ciśnienie, dezynfekuje, jak również utrudnia powstawanie nowotworów.
L. Valnet zaleca następujące stosowanie czosnku: przy chronicznym bronchicie, rozedmie płuc, kokluszu i nadciśnieniu należy zażywać wyciąg alkoholowy ze świeżej główki czosnku 2 razy dziennie po 20 — 30 kropli; przeciw pasożytom jelitowym: 3 główki czosnku zalać 1 szklanką wrzątku i pozostawić pod przykryciem na noc. Pić na czczo codziennie przez trzy tygodnie.
Niemiły zapach jest niwelowany, podobnie jak zapach cebuli, przez rozgryzienie 2 — 3 ziaren kawy naturalnej, spożycie jabłka, kopru lub kilku listków natki pietruszki. Zewnętrzne stosowanie czosnku L. Valnet zaleca: przy brodawkach i kurzajkach — przykładać na noc utarty czosnek (tylko na miejsce pokryte brodawką). Efekt powinien nastąpić po kilkunastu dniach; przy stłuczeniach i obrzękach stosować mieszaninę utartego czosnku z oliwą i nie solonym tłuszczem;
przy bólach reumatycznych wcierać mieszaninę czosnku i olejku kamforowego w proporcji 2:1.

Cebula

Jest jednym z najstarszych i najpopularniejszych warzyw na całym świecie. Od czasów antycznych doceniano jej walory odżywcze i lecznicze. Jest wprawdzie uboga w witaminy, lecz jej główną zaletą są bakteriobójcze fitocydy oraz olejki eteryczne. Regularne spożywanie cebuli przedłuża życie, działa przeciwinfekcyjnie, wzmacniająco i moczopędnie. Pomocna jest przy arteriosklerozie, gdyż powoduje rozszerzanie się naczyń krwionośnych oraz pomaga usunąć zmęczenie fizyczne i umysłowe. Zapobiega prostacie i wzmacnia potencję płciową. Przeciw katarowi należy pić kilkakrotnie w ciągu dnia po łyżeczce syropu z pokrojonej cebuli i zasypanej cukrem.
Przeciw kamieniom żółciowym należy pić przez tydzień na noc napój sporządzony z pokrojonej drobno cebuli, z 4 łyżkami oliwy, 150 ml wody i 4 dkg smalcu nie solonego. Mieszankę tę trzeba gotować przez 10 minut i pić gorącą. Przy bólach reumatycznych ulgę przynosi przykładanie okładu z surowej utartej cebuli, podobnie jak przy migrenie pomocne są takież kompresy położone na czole. Zapach cebuli niwelują dwa rozgryzione ziarnka kawy naturalnej, spożycie jabłka, kopru lub kilku liści pietruszki.

Pietruszka

Za jej ojczyznę przyjęło się uważać słoneczną Hiszpanię. Pietruszka przechodziła nieco dziwne koleje losu. W starożytnym Egipcie była czczona jako roślina, która wyrosła z krwi Horusa, syna Ozyrysa. Grecy i inne ludy śródziemnomorskie uważały ją za przynoszącą pecha. Do IX wieku w Europie była rośliną prawie nieznaną, w późniejszych czasach musiała wolno torować sobie drogę wśród innych warzyw i owoców. Dziś nikt nie przejmuje się przesądami, a ogromne właściwości odżywcze i lecznicze stawiają pietruszkę na czołowym miejscu w naszym warzywniku.
Pietruszka zawiera w 100 g aż 150 mg witaminy C, 340 mg potasu, 245 mg wapnia, 79 mg sodu, 85 mg magnezu, 95 mg fosforu, 1,9 mg żelaza oraz karoten i witaminy z grupy B. Jest bezcenna w leczeniu anemii, braku apetytu, osłabieniu, reumatyzmie, podagrze, kamieniach moczowych, nerwicach, biegunce i pasożytach jelitowych. Warto też wiedzieć, że natka z jednej pietruszki zaspokaja na ogół dobowe zapotrzebowanie organizmu na witaminę C. Przy stosowaniu wewnętrznym zaleca się picie odwaru z 50 g nasion lub korzeni gotowanych w 1 litrze wody przez 5 minut. Zażywać 2 razy dziennie po 1 szklance przed jedzeniem. Zewnętrznie można zgniecione liście pietruszki stosować po ukąszeniu owadów.

Older posts
Newer posts